Het is zonnig, bijna lenteachtig weer als het Plein in Den Haag volstroomt met hoogleraren. Gekleed in hun toga kuieren zij via de Hofvijver naar het Spuiplein, waar een bijzondere academische zitting plaatsvindt. Op deze manier komen de ruim 1.300 academici hun steun betuigen aan de duizenden studenten, die later in de middag op het Malieveld protesteren tegen de bezuinigingsplannen in het hoger onderwijs.

Nooit eerder deden Nederlandse hoogleraren mee aan een demonstratie. ‘Dat geeft aan dat er wat aan de hand is’, vertelt Bart Ramakers, hoogleraar Oude Nederlandse Letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Deze bezuinigingen hebben ingrijpende consequenties voor het onderwijs.’ Hij is bang dat ze zullen leiden tot minder persoonlijke en intensieve colleges: ‘Ik kan me goed voorstellen dat opleidingen daardoor minder waard worden.’

‘Je moet een beleid ontwikkelen dat vertraging voorkomt, in plaats van beleid dat het bestraft’, zegt Ramakers over de plannen van het kabinet Rutte om langstudeerders en hun universiteiten voor elk jaar studievertraging extra te laten betalen. Dat de student meer moet betalen voor persoonlijke ontwikkeling buiten zijn studie kan hij nog begrijpen, ‘maar ik vind niet dat de universiteit daar óók voor moet boeten.’

Aangekomen bij de Anton Philipszaal waar de bijzondere academische zitting plaatsvindt, ontvangt het toegestroomde publiek de hoogleraren met een minutenlang aanhoudend applaus. Ze worden toegesproken door een achttal prominente sprekers, waaronder burgemeester Thom de Graaf van Nijmegen en Guusje ter Horst, voorzitter van de HBO-raad en oud-minister Cees Veerman.

Wanneer de zitting is afgelopen heeft de zon plaatsgemaakt voor een donkere, dreigende lucht, waaruit het zachtjes begint te regenen. Dat weerhoudt ruim vijftienduizend studenten niet om de manifestatie op het Malieveld bij te wonen. Veel van hen hebben kartonnen borden of spandoeken meegenomen, waarop teksten staan als: ‘Krijg de investering’, ‘Spandoek te koop: 3000 euro’ en ‘Door Rutte’s financiële obstipatie zijn wij straks te dom om te poepen.’

Veel fractievoorzitters van oppositiepartijen zijn gekomen om de massa toe te spreken; onder meer Job Cohen (PvdA), Alexander Pechtold (D66) en Emile Roemer (SP) maken onder luid gejuich hun opwachting. VVD-kamerlid Anne-Wil Lucas kan op veel minder steun van het publiek rekenen. ‘Op-Rutte’, scandeert het publiek, wanneer ze uitlegt dat de boete onderwijsinstellingen moet prikkelen om studenten aan te sporen geen studievertraging op te lopen.

Tegen drieën arriveert de jarige staatssecretaris Halbe Zijlstra van Onderwijs zwaar beveiligd. Wanneer hij het podium beklimt, wacht hem een striemend fluitconcert van enkele minuten, terwijl op tientallen plaatsen in het publiek rode vuurfakkels worden ontstoken. ‘Ik wil jullie bedanken voor de aanwezigheid op mijn verjaardagsfeest’, grapt Zijlstra, waarna het publiek hem vanuit verschillende hoeken bekogeld met eieren, bananenschillen en tomaten.

Tevergeefs Zijlstra probeert de bezuinigingen probeert te motiveren: ‘Wij willen voorkomen dat jullie in de toekomst enorm veel geld moeten betalen voor het aflossen van de staatsschuld.’ Massaal begint de hele massa te schreeuwen, fluiten en hun duim en vingers tegen elkaar te bewegen, als een laat-maar-pratengebaar, waarna de staatssecretaris het podium snel weer verlaat.

Direct na afloop van de manifestatie blikt de zichtbaar vermoeide Sander Breur, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb), tevreden terug op de manifestatie die hij mede organiseerde: ‘Alle energie van de drie organisaties is hierin gaan zitten, maar het was het meer dan waard. Dit was de grootste studentenmanifestatie van de afgelopen vijf tot tien jaar. Daar moeten wij het kabinet voor bedanken, want zij hebben die afschuwelijke maatregel bedacht.’

Breur weet dan nog niet dat een groep van drie- tot vierhonderd studenten de Haagse binnenstad intrekt. Voor de ingang van het Binnenhof, vlak bij het Mauritshuis, wordt deze tegengehouden voor de politie en ME. Op het balkon van een gebouw daartegenover zit een groep studenten. Een van hen spreekt de demonstranten die zich op het Plein hebben verzameld toe met een megafoon.

‘Ga zitten, dan kunnen ze ons niets maken’, schreeuwt de student vanaf het balkon. ‘Als ze dan iets doen, zijn ze nog erger dan de Khmer Rouge.’ Een deel van de demonstranten gehoorzaamt, maar springt even later verschrikt op als vanuit een andere hoek zwaar vuurwerk richting de politieblokkade wordt gegooid; de sfeer wordt merkbaar grimmiger.

Plotseling verschijnen vanuit alle toegangswegen naar het Plein ME-bussen en ME’ers die de groep demonstranten insluiten. Fel vallen ze aan: de ME’ers te paard stormen achter de vluchtende groep aan, gevolgd door hun collega’s te voet. Op iedereen die zich verzet, niet snel genoeg weg kan komen of struikelt, slaan ze hard in met hun wapenstok. Meter voor meter jagen de ME’ers de studenten via de Korte Voorhout terug naar het Malieveld en vervolgens het station.

Rond half zes, ruim twee uur nadat de demonstranten naar het Binnenhof trokken, is het weer rustig in het Haagse centrum. Enkel wat achtergelaten spandoeken verraden dat hier een van de grootste studentendemonstraties van de afgelopen tien jaar plaatsvond.

Een korte video van het Binnenhof, even voordat de ME uitviel.

Foto’s zijn gemaakt door Laurens Meeuwsen